Vĩ đại do lựa chọn

Ngày: 27-04-2014

Jim-Collins

Tôi thích đọc sách của Jim Collins. Sách của ông viết thường có gắn với các big ideas khác với suy nghĩ thông thường. Các big ideas này được rút ra dựa trên các số liệu nghiên cứu thực tế nghiêm túc, nhiều công sức và rất thuyết phục. Điển hình cho phong cách này là hai đầu sách “Từ tốt đến vĩ đại” và “Xây dựng đề trường tồn”.

 

“Vĩ đại do lựa chọn” là cuốn sách mới nhất của Jim Collins viết cùng đồng tác giả Morten Hansen. Đối với các chủ doanh nghiệp, các marketers và những người làm về quản trị chiến lược, sau đây là các bài học ứng dụng khá hữu ích.

 

Không gì quan trọng hơn thực nghiệm

 

Khi gặp khó khăn các nhà lãnh đạo 10X (các công ty đặc biệt thành công được Collins đề cập trong cuốn sách) không làm theo những gì người khác làm hoặc chăm chăm copy theo lời khuyên các học giả và các nhân vật nổi tiếng. Họ nhìn vào bằng chứng thực nghiệm.

 

Lý thuyết học thuật cực rất hữu ích vì được đúc kết từ thực tế. Nhưng thực tế đi tư vấn cho các doanh nghiệp, tôi cho rằng sự khác nhau giữa người giỏi và phần còn lại không đến từ việc biết nhiều hay biết ít. Sự khác biệtchỉ đến từ khả năng ứng dụng và thích nghi theo hoàn cảnh rất khó khăn (Collinsgọi là “tính cực độ – extremity”).

 

Biết sợ hãi

 

Thực ra từ ‘sợ hãi” chỉ là cách chơi chữ của Collins. Nội hàm của từ này là nói về thái độ đúng đắn của các nhà lãnh đạo 10X về tương lai. CEO của Southwest Airlines luôn sẵn sàng cho suy thoái kể cả khi họ đang trên đỉnh vinh quang. Họ là hãng hàng không duy nhất tại Mỹ không hề bị ảnh hưởng bởi sự kiện khủng bố 11/9 do đã chuẩn bị cho những “chuyện xấu nhất” từ trước đó; Andy Grove của Intel bình thảnh cho rằng cái may sẽ mang đến cái rủi, Bill Gate ghi hẳn ra giấy những “ác mộng” mà Micrisoft có thể đối mặt. Các nhà lãnh đạo 10X được ví như những nhà leo núi thực tế và kinh nghiệm luôn ở trạng thái chuẩn bị tốt nhất (cả về tinh thần và vật chất) cho bất cứ thay đổi bất ngờ nào: “Họ để sẵn các bình dưỡng khí thêm của mình rất lâu trước khi bị rơi vào một cơn bão”.

 

Biết sợ hãi một cách hữu ích và luôn ở trạng thái chuẩn bị tốt nhất. Thái độ đúng đắn này sẽ giúp chúng ta đón nhận mọi biến cố một cách chủ động, không bối rối, không thất vọng và không rơi vào trạng thái hụt hẫng. Tôi thích cách Collins mô tả về cái gọi là “tương lai”. Tôi cho rằng chúng ta sẽ không biết điều gì xảy ra cho đến khi nó xảy ra. Tốt nhất là cố gắng làm tốt công việc của mình hàng ngày. Hy vọng những điều tốt đẹp nhất nhưng cũng sẵn sàng cho những điều tồi tệ nhất, bất công nhất.

 

Đạn nhỏ và đạn đại bác

 

Bắn đạn nhỏ trước để thăm dò, sau đó mới bắn đại bác. Collins nói về sự thận trọng và bài bản trong hoạt động đầu tư, quản trị hay chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp. Từ trang 107 đến trang 147 tràn ngập lý luận và phân tích các ví dụ thực tiễn cho quan điểm này.

 

Theo ý kiến cá nhân của tôi, cách nhìn này này chẳng có gì mới. Nhiều doanh nghiệp đã và đang bắn đạn nhỏ trước, bắn đại bác sau. Cái tôi thích ở phần này tìm thấy sự tương đồng của mình ở Collins là cách viết ẩn dụ mà thôi. Một vấn đề bình thường sẽ trở nên hấp dẫn nhiều khi do cách đặt vấn đề và phong cách diễn đạt. Điều này theo tôi rất quan trọng đối với bất kỳ ai làmtrong nghề marketing và truyền thông. Chúng ta nhiều khi giao tiếp viết lách không hiệu quả vì có xu hướng phức tạp hoá những vấn đề đơn giản thay vì làm ngược lại.

 

Sự kiên định

 

Khi gặp vấn đề bất ổn nào đó về hiệu quả hoạt động, phần lớn các công ty đều có xu hướng cho rằng họ đã chọn sai đường. Ít người phản biện rằng cách họ đã làm sai chứ không phải đi sai đường. Điển hình là Apple. Họ có thời gian đen tối vì thiếu kiên định với ADN của mình chứ chẳng phải đã chọn sai AND cho đến ngày Stve Jobs quay lại nắm công ty. Người đã lật đổ Jobs, John Sculley, đã thừa nhận rằng “Những nguyên tắc mà Stve Jobs đang áp dụng nghiêm ngặt giống hệt với những gì mà ngày trước ông ấy đã sử dụng”.

 

Sự kiên định. Đó là điều những nhà quản trị tầm chiến lược cần nhất. Tôi thích điều này vì tìm thấy sự tương đồng giữa những gì mình trải nghiệm trong tư vấn chiến lược thương hiệu và những gì Collins rút ra. Tìm ra một chiến lược thương hiệu đúng đắn cho doanh nghiệp đã khó. Áp dụng nó trong thực tế một cách nhất quán còn khó gấp bội. Một chiến lược đúng cũng chả mang lại điều gì hữu ích nếu chúng ta không có quyết tâm và sát sao khi đưa nó vào thực tế.

 

….và những điểm chưa hấp dẫn

 

Các côngty được xếp trong danh sách 10X (Amgen, Biomet, Intel, Microsoft, ProgressiveInsurance, Southwest Airlines và Stryker) đều được nghiên cứu đánh giá trong khoảng thời gian từ 20-40 năm trước cột mốc 2002. Cột mốc 2002 trở về trước không làm các kết luận rút ra của Collins thiếu tính thuyết phục. Cũng như hai cuốn viết trước đó là “Từ tốt đến vĩ đại” và “Xây dựng để trường tồn”, các kết luận rút ra luôn được dựa trên các số liệu nghiên cứu, so sánh định lượng chặt chẽ và rõ ràng. Đọc rất mệt đầu nhưng thể hiện tính tin cậy của các quan điểm rút ra.

 

Tuy nhiên, tôi vẫn cho rằng cuốn sách này bớt hấp dẫn đi vì các số liệu phân tích và ví dụ đưa ra chỉ hạn chế từ 2002 trở về trước. Chúng ta biết rằng những thay đổi trong đời sống kinh doanh trong một thập kỷ trở lại đây có khi còn đáng chú hơn cả nửa thế kỷ trước đó: các thương hiệu khổng lổ như Kodak, Nokia hay Motorola “bốc hơi” sau hàng thập kỷ dẫn đầu và nhiều câu chuyện khó tin khác nữa.

 

Collins đưa ra hàng loạt các các kết luận “khác thường” như: những nhà lãnh đạo trong nhóm 10X không sáng tạo hơn, không có tầm nhìn xa hơn các đối thủ; Đổi mới không phải là chủ bài trong một thế giới bất ổn và hỗn loạn; Những phản nhanh, những hành động nhanh trong một thế giới thay hỗn loạn không phải bao giờ cũng tốt. Tác giả đưa ra rất nhiều bằng chứng định lượng để chứng minh khá thuyết phục cho các kết luận gây tranh cãi này. Tất nhiên không có bằng chứng nào đến từ sau năm 2002. Nói gì thì nói, tính thời sự của cuốn sách sẽ bị giảm đi ít nhiều.

 

“Vĩ đại do lựa chọn” – người anh em của hai nhân vật nổi tiếng “Từ tốt đến vĩ đại” và “Xây dựng để trường tồn”. Bản thân “người thứ ba” này có rất nhiều điều hữu ích và đáng để tìm hiểu. Tuy nhiên, để tìm một “big idea”, tôi vẫn cho rằng “Vĩ đại do lựa chọn” chưa vượt qua được cái bóng quá lớn của hai cuốn sách đầu, nhất là “Từ tốt đễn vĩ đại”.

 

Dù sao, nếu bỏ qua sự so sánh này, “Vĩ đại do lựa chọn” có thể được coi là một lựa chọn đáng giá để chúng ta dành ra hai ngày cuối tuần cho nó.

 

Đức Sơn

Tag bài viết:

No Comments Yet.

Leave a comment

MYZONE BISTRO toàn quyền biên tập, xóa hoặc đăng lại nội dung bình luận.
Độ dài tối đa của bình luận là 500 từ